Điều đầu tiên là xác định mình thích đi theo ngành nghề nào nhưng điều đó không quyết định tất cả. Nếu quan niệm việc học cao đẳng, đại học cũng giống như sự đầu tư, sau 3-4 năm sẽ đạt hiệu quả đến đâu, thì cần tìm hiểu ngành nghề mình chọn sau khi học xong có dễ xin việc không, thu nhập ra sao. Điều này phải được lường đoán dựa vào các nguồn thông tin và căn cứ vào chiến lược nhân sự của các cơ quan, ban, ngành, nhất là chiến lược nhân lực đến năm 2015 và 2020 của các sở LĐ-TB&XH hoặc Bộ LĐ-TB&XH.

Học sinh Trường THPT iSchool Quy Nhơn tìm hiểu thông tin về Kỳ tuyển sinh đại học - cao đẳng năm 2012.

Thêm vào đó, cần sáng suốt nhìn nhận năng lực bản thân có thích hợp và đáp ứng được sở thích ngành nghề không, phải nỗ lực như thế nào và học trong bao lâu; rồi hoàn cảnh gia đình, cha mẹ có khả năng chu cấp suốt thời gian học tập không. Với những gia đình quá khó khăn, trong khi bản thân không thể tự xoay xở để trang trải, thì nên tính đến đường vòng là chọn ngành nghề có thời gian học tập ngắn hơn, chẳng hạn học trung cấp, cao đẳng sau đó xin việc làm; sau này có điều kiện sẽ học liên thông lên đại học.

Trong quá trình làm quản lý, tôi từng nhiều lần tiếp nhận đơn xin chuyển ngành của sinh viên vì hai lý do: Không phù hợp với năng lực, mong muốn và sức khỏe không đáp ứng công việc tương lai. Ngay cả đến bây giờ, chắc đang có không ít học sinh lớp 12 chưa biết mình sẽ học ngành nghề gì, chỉ nghe tên ngành hay hay thấy thích hoặc a dua chọn theo bạn bè, đến khi thực học lại thấy không thích và không đáp ứng được. Vì vậy, cần tìm hiểu thật kỹ ngành ấy học cái gì, cần kỹ năng, kiến thức gì, cơ hội nghề nghiệp ra sao.

Sức khỏe là một yếu tố rất quan trọng nhưng thường bị bỏ qua. Chẳng hạn, một sinh viên bị chứng say xe hoặc sức khỏe quá yếu nhưng lại chọn ngành Hướng dẫn du lịch hay Quản trị du lịch lữ hành. Hay học ngành Chế biến thực phẩm, chuyên ngành Đông lạnh, học lý thuyết ở lớp rất tốt nhưng khi làm việc trong môi trường lạnh thì bị dị ứng da...

Cuối cùng, các thí sinh cũng phải tìm hiểu xem ngành học của mình có liên thông được không, chẳng hạn trung cấp có lên cao đẳng, cao đẳng có lên đại học không, để khi có điều kiện thuận lợi thì tiếp tục học lên để nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ.

Cẩn thận với khối thi

Để thành công ở “đầu vào”, việc chọn khối thi rất quan trọng. Với tình hình tuyển sinh hiện nay, một ngành có thể có 2-3 khối thi. Chẳng hạn, ngành Luật tuyển khối A và khối C, ngành Quản trị kinh doanh tuyển khối A và khối D1... Học sinh lớp 12 có xu hướng học nhiều khối, ví dụ vừa học khối A vừa học khối B, vừa khối A vừa khối D, hay vừa khối C vừa khối D... Những em có lực học tốt, đầu tư vào một khối thi chính, khối còn lại học để thi thêm thì không nói gì. Nhưng có không ít trường hợp, học “làng nhàng”, môn nào cũng trung bình cả, thì việc chọn thi khối nào để xác suất thành công cao rất hệ trọng.

Không chỉ học sinh, rất đông phụ huynh cũng quan tâm đến những thay đổi trong Kỳ tuyển sinh năm nay.


Đặc biệt năm nay, Bộ GD-ĐT đưa vào khối thi A1 gồm các môn Toán, Lý và Anh văn. Mục đích mở rộng khối thi là tạo thêm cơ hội cho thí sinh, nhất là những thí sinh học Ngoại ngữ tốt hơn Hóa. Nhưng cần lưu ý rằng, việc xét tuyển giữa khối A và khối A1 đang có một khoảng cách khi một số trường thông báo không xét tuyển khối A1 do muốn tránh sự xáo trộn không đáng có.

Tìm hiểu kỹ trường dự thi

Khi chọn trường dự thi, thí sinh thường quan tâm nhiều đến tỉ lệ chọi. Nhưng tôi cho rằng, không nên dựa hoàn toàn vào điều này, bởi có thể tỉ lệ chọi ở một trường thấp, chẳng hạn Trường Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, Trường Đại học Ngoại thương Hà Nội nhưng “đối thủ” lại cực kỳ đáng gờm vì đa số có lực học tốt.

Một trong những căn cứ để “nghiên cứu” trường dự thi là thông tin của những năm tuyển sinh trước. Dù không phải lúc nào cũng vậy nhưng thường những ngành năm trước đông thí sinh dự thi thì năm sau sẽ ít. Ngành nào năm trước lấy điểm cao, năm sau sẽ ít người dự thi hơn.

Năm nay, Bộ GD-ĐT bỏ xét tuyển nguyện vọng 2, 3, cho phép các trường tự quyền xét tuyển theo chỉ tiêu. Sau khi có kết quả thi, cần cập nhật ngay nhu cầu xét “đầu vào” của trường mình nhắm đến, để sớm có mặt trong danh sách được lựa chọn, vì các trường chỉ cần tuyển đủ chỉ tiêu là khóa sổ, dù có thể tổng điểm của mình cao hơn nhiều người đã được trường lựa chọn. Vì vậy, cần tìm hiểu và cập nhật thông tin trên báo chí, trên các trang thông tin điện tử (website) của Bộ GD-ĐT và tài liệu tuyển sinh của các trường để có phương án tốt nhất cho mình.

Đứng trước một quyết định rất quan trọng trong cuộc đời như kỳ thi tuyển sinh cao đẳng, đại học, bên cạnh kiến thức đã trau dồi suốt 12 năm phổ thông, các thí sinh cần tìm hiểu thật kỹ tất cả những điều liên quan đến ngành nghề, khối thi, trường dự thi, để tránh chuyện vào học rồi mới thấy không phù hợp, xin chuyển sang ngành nghề khác hay đâm ra chán nản, bỏ dở nửa chừng!